به گزارش سراج24 وزیران خارجه ایران و گروه 1+5 دقایقی قبل رسما بعد از 5 روز مذاکرات فشرده، توافقنامه هستهای را در شهر ژنو سوئیس امضا کردند.
خانم اشتون گفت که چهار روز مذاکرات داشتیم که در طی آن به توافق رسیدیم که به جلو حرکت کنیم.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا توافق هستهای با ایران را دستاورد دیپلماتیک بزرگی دانست.
اشتون از آقای ظریف تشکر کرد و گفت که ما بعد از مذاکرات فشرده امروز به توافق رسیدیم.
این مقام اتحادیه اروپا گفت دو طرف اقدامات اولیهای را دو طرف به مدت ۶ ماه انجام خواهند داد و تعهدی برای رسیدن به یک راه حل نهایی خواهند داشت.
اشتون گفت ما توانستیم به خاطر احترام متقابل به این توافق برسیم.
ایران و 1+5 بعد از 10 سال مناقشه درباره موضوع هسته ای در نهایت در پنجمین روز از سومین دور از مذاکرات خود در ژنو موفق شدند بر سر متنی مورد توافق تفاهم کنند.
مایکل مان سخنگوی اشتون در توییتر خود نوشت: ایرا و 1+5 به توافق رسیدند.
سومین دور مذاکرات ایران و 1+5 در ژنو که از روز چهارشنبه آغاز شده بود پس از 5 روز مذاکره سنگین به پایان رسید.
بر اساس این گزارش مذاکرات ایران و 1+5 در این دور از روز 29 آبان در ژنو آغاز شد.
وزیرامورخارجه کشورمان روز سه شنبه 28 آبان ماه تهران را به مقصد ایتالیا ترک کرد. وزیر امورخارجه پیش از عزیمت به ژنو در رم با همتای خود دیدار کرد و در این دیدار ظریف تاکید داشت که 1+5 با از زیاده خواهی پرهیز کند.مذاکرات ایران و 1+5 روز چهارشنبه در طی ناهار کاری ظریف و اشتون در اقامتگاه سفیر ایران آغاز شد.
در ناهار کاری ظریف و اشتون تصمیم گرفتند که نشست افتتاحیه کوتاهی داشته باشند و مذاکرات با حضور معاونین وزرای امورخارجه در سطح دوجانبه و چند جانبه ادامه یابد.
این در حالی بود که در روز ابتدایی مذاکرات تدابیر امنیتی ژنو حاکی از آن بود که امکان حضور وزرای امورخارجه در سوئیس در این دور از مذاکرات وجود دارد.
ظریف در طی مذاکراتی که با کاترین اشتون در روز اول نشست داشت اعلام کرد که گفتگوی خوبی با اشتون داشته است اما هنوز وارد متن نشده اند و در این باره بحث می کنند که چطور روند مذاکرات را ادامه دهند.
پس از مذاکرات معاونین عباس عراقچی عضوارشد تیم مذاکره کننده هسته ای نیز گفت: اعتماد از دست رفته در نشست ژنو قبلی باید احیا شود تا ایران بتواند وارد مذاکرات جدی در مورد متن پیشنهادی شود.
بر این اساس مذاکرات ایران و 1+5 به روز دوم کشیده شد و قرار بر این شد که در نشست جمع بندی صبح تصمیمات در مورد اینکه دو طرف وارد متن شوند گرفته شود. ظریف و اشتون در صبح روز دوم مذاکرات دیدار طولانی با یکدیگر داشتند که ظریف در پایان این دیدار گفت وارد محتوا شده اند.
دیدار ظریف و اشتون نزدیک به 3 ساعت به طول انجامید و عراقچی درباره این دیدار گفت: لازمه توافق انعطاف 1+5 است هیات ایرانی و اشتون ظهر روز جمعه دیدار دیگری را داشتند و آنها در ساعت 20 و 30 همان شب به وقت ژنو دیدار سوم را برگزار کردند.
در پایان مذاکرات دور دوم یک منبع آگاه خبر داد که مذاکرات با جدیت ادامه دارد و بحث های مفیدی انجام گرفته است.
بر این اساس مذاکرات که قرار بود بادیدار ظریف و اشتون در پایان روز دوم ادامه یابد موکول به روز سوم شد.
در پایان روز دوم عضو ارشد تیم مذاکره کننده اعلام کرد که در حال کار بر روی سند پیشنهادی هستند و یا دیپلمات ایرانی تاکید داشت که 1+5 همچنان زیاده خواهی داشته است.
دور بعدی مذاکرات ظریف با اشتون در روز سوم برگزار شد و در پایان این دور خبرها حاکی از آن بود که روند مذاکرات مثبت بوده است.مجید روانچی یک عضو تیم مذاکره کننده هسته ای تاکید کرد که نظرات نزدیک تر شده اما غنی سازی همچنان از خطوط قرمز ایران است.
وزیرامورخارجه کشورمان نیز در همین باره گفت: غنی سازی قسمت عمده راه حل خواهد بود.
ظریف در صفحه فیسبوک خود نیز در روز سوم مذاکرات نوشت مذاکرات خوب پیش می رود و ساعت ها مذاکره رسمی و غیر رسمی داشته ایم و البته تاکید داشت که غنی سازی در داخل ایران ادامه خواهد داشت.
وی همچنین در روز سوم مذاکرات با اخضر ابراهیمی نماینده دبیرکل سازمان ملل در امور سوریه نیز دیدار کرد.
چهارمین دور مذاکرات ظریف و اشتون بعدازظهر روز سوم آغاز شد و این در حالی بود که سرگئی لاوروف وزیرامورخارجه روسیه نیز به عنوان اولین وزیرامورخارجه 1+5 بعدازظهر روز سوم وارد ژنو شد.
پس از مذاکرات ظریف و اشتون در روز سوم، معاونین وزرای امورخارجه مجددا وارد مذاکرات دوجانبه شدند و این مذاکرات تا پاسی از شب ادامه داشت.
لاوروف و ظریف نیز دیدار دوجانبه ای داشتند.
عراقچی در پایان این روز تاکید داشت که به توافق نزدیک تر شده ایم.
مذاکرات در روز چهارم نیز با نشست کارشناسی معاونین آغاز شد و سپس ظرف و اشتون دیدار مشترک دیگری را برگزار کردند اما در روز سوم خبرهای دیگری نیز به ژنو رسید.
وزیرامورخارجه فرانسه اوایل صبح وارد ژنو شد.
جان کری وزیرامورخارجه آمریکا ساعتی بعد به ژنو پیوست و وزرای خارجه آلمان، انگلیس و چین نیز تا ظهر روز چهارم خود را به مذاکرات رساندند. این در حالی بود که عضو ارشد تیم مذاکره کننده معتقد بود در حین مذاکرات اعلام کرد موارد اختلافی بین دو طرف همچنان وجود دارد.
جان کری وزیرامورخارجه آمریکا نیز پس از ورود در روز سوم ابتدا با کاترین اشتون و سپس با وزرای خارجه فرانسه و روسیه دیدارهای جداگانه ای داشت و پس از نشست ظریف و اشتون دیدار سه جانبه ای را نیز با وزیرامورخارجه کشورمان برگزار کردند.
وزیرامورخارجه کشورمان پس از این دیدار در گفتگویی اعلام کرد که غنی سازی در ایران متوقف نخواهدشد و تیم ایران در برابر زیاده خواهی ها مقاومت می کند.
از سوی دیگر سید عباس عراقچی نیز در تیوب خود نیز اعلام کرد: امیدوارم وزیران 1+5 برای تصمیم گیری های سخت آماده باشند.از ظهر روز چهارم رایزنی های بین ایران و 1+5 و وزرای خارجه 1+5 ادامه داشت.
وزیرامورخارجه کشورمان با وزرای امورخارجه چین و روسیه دیدار داشت و همچنین دیدارجداگانه ای با وزیرامورخارجه سوئیس داشت.
عراقچی نیز در مصاحبه ای اعلام کرد که پیشرفت مذاکرات بد نبوده اما بحث بر سر کلمات ادامه دارد.
ظریف در نشست خبری:بدقولی و نقض عهد ببینیم باز می گردیم
محمد جواد ظریف در پایان مذاکرات ایران و 1+5 در آغاز نشست خبری گفت: من ار دوستان ایرانی اجازه می خواهم به احترام بقیه انگلیسی صحبت کنم.
وی افزود: تشکر بسیار از دولت سوییس برای مهمان نوازی و سازمان ملل برای فراهم آوردن فرصت تشکر از خانم اشتون برای راهبری این موضوع همین الان روزهای سختی را پشت سر گذاشته ایم .
ظریف گفت : می توانیم با همکاری بیشتر پیش رویم این اولین قدم است، باید باز هم با هم بر اساس همان موازینی که این مذاکرات بر اساس آن گشوده شد ، یعنی احترام متقابل کار کنیم تا این مساله تمام شود. باید بر اساس برابری و نفع مشترک آماده هستیم اعتمادی که از دست داده بودیم، احیا کنیم .
ظریف در پاسخ به این سئوال که مهمترین محور توافق امروز چیست ؟ گفت : توافق امروز چند حوزه مهم دارد مهم تر از همه این است که برنامه غنی سازی ایران به رسمیت شناخته شده است . این برنامه ادامه خواهد داشت.
وی درباره ضمانت اجرای تعهد غربی ها پاسخ داد: ما یک کمیته مشترک تشکیل دادیم برای اینکه توافق را مورد پایش قرار دهد و تلاش می کنیم اعتمادی که از بین رفته به وجودبیاید و به سمتی حرکت کنیم که طرفین را هدایت کند و به توافق لازم برسیم.
ظریف افزود: امیدواریم در جهتی که پیشبرد ما را مدیریت کند و قادر باشیم اعتماد ایرانیان را به دست آوریم حرکت کنیم.
وی گفت: امروز شاهد بودیم مقاومت مردم ایران و پذیرش فشارهایی که به صورت غیر قانونی بر مردم وارد شد به ثمر نشست و جامعه جهانی شاهد بود که برای بار دوم دو هفته وزیران خارجه کشورهای قدرتمند برای مذاکره با خدمتگزار شما به ژنو آمدند.
وی افزود: مذاکرات دشوار بود و تلاش های زیادی انجام شد و در نهایت به این تصمیم رسیدند که تنها راه برخورد با ملت ایران احترام متقابل است.
وزیر امور خارجه با تاکید بر اینکه برنامه غنی سازی ادامه خواهد داشت و حق مردم در معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای به عنوان یک حق غیر قابل انفکاک پذیرفته شده است اظهار داشت: در توافق صورت گرفته که با یک شروع جدی در شش ماه آینده و مذاکراتی که به سمت رفع کامل تحریم ها و در عین حال غنی سازی اورانیوم 5 درصدی ادامه پیدا می کند.
وی تاکید کرد: مراکز غنی سازی تعطیل نخواهد شد، برنامه آب سنگین ما با همین وضعیت کنونی ادامه پیدا می کند و هیچ ماده ای از کشور خارج نخواهد شد. در عین اینکه تحریم ها کاهش می یابد و منابع مالی ایران که از دستیابی به آن جلوگیری شده بود، برمی گردد.
ظریف افزود: برنامه هسته ای ایران به سمت عادی شدن پیش می رود و دیدید که چگونه با یک بحران غیرضروری دست و پا می زدند تا از توافق جلوگیری کنند. به یاری خدا و با تلاش همه دست اندرکاران این برنامه به سمت حل شدن پیش می رود و از مشتعل شدن آتش درگیری در منطقه کاسته شده و این خواسته بدخواهان به سنگ خورده و دیدند که نمی توانند با دروغ و فریب مانع مردم بزرگ ایران شوند که به نظر من این واقعیت بزرگی است.
وزیر امور خارجه با بیان اینکه تمام تلاش های رژیم صهیونیستی برای وارونه نشان دادن برنامه هسته ای ایران و چهره ایران به تدریج خنثی می شود، گفت: آثار اولیه را در حرکت امروز مشاهده کردیم و دیدیم قدرتی که ادعا می کرد می تواند بر افکار عمومی کنترل داشته باشد عقب رانده شد.
وی با تاکید بر اینکه یک لحظه از حقوق ملت ایران غافل نخواهیم شد، گفت: این برنامه عمل در چهار صفحه است که متن انگلیسی آن بند ندارد و در سه مرحله اهداف، اقدامات متقابل اولیه و گام نهایی طراحی شده استکه هم در قسمت اهداف و هم در قسمت گام نهایی برنامه غنی سازی ایران به رسمیت شناخته شده است و یک کمیته مشترک بر اجرای آن نظارت می کند.
ظریف گفت: این یک برنامه شش ماهه است در عین حال تلاش می کنیم از طریق گام اول زمینه برای حل این مشکل به طور کامل برداشته شود.
وزیر امور خارجه با تاکید بر اینکه تمامی این اقدامات قابل بازگشت است، گفت: در صورت دیدن هر گونه بدقولی و نقض عهد می توانیم به گذشته بازگردیم. ما یک طرفه تعهدات را اجرا نمی کنیم و همه اقدامات قابل بازگشت است. ما با هدف رسیدن به یک راه حل جامع وارد شدیم در عین حال آمادگی داریم تا اگر دیدیم طرف مقابل از این فرصت استفاده کند به عقب برگردیم. فکر می کنم آنها از پنجره ای که انتخابات ایران باز کرد به نحو احسن استفاده کنند.
وی در پاسخ به این سئوال که جان کری در اظهاراتش گفته است که حق غنی سازی ایران را به رسمیت نمی شناسد گفت: این سند غنی سازی ایران را به رسمیت می شناسد، ضرورت دارد کشورهایی که بر مردم ایران فشار وارد کرده بودند فشارها را متوقف کنند و این سند نشان می دهد که این فشارها در سراشیبی حق غنی سازی در معاهده ان پی تی به رسمیت شناخته شده است و به طور کلی هیچ جای معاهده درباره نیروگاه یا رآکتور هسته ای صحبت نشده است بنابراین این فضاسازی ها مغلطه است چرا که حق غنی سازی ایران در ان پی تی به رسمیت شناخته شده است البته تصویری که آمریکا از ان پی تی دارد مورد قبول همه کشورها نیست. نباید این مسائل ما را از اصل موضوع دور کند.
ظریف افزود: مهم این است که ما مقاومت کرده و به نتیجه رسیده ایم، دنیا برنامه غنی سازی ما را به رسمیت شناخته است. آن چه مهم است همین سند را بدترین معامله قرن برای ایران می دانستند.
وزیر خارجه در پاسخ به این سئوال که آیا این توافق آغاز بازگشت مصالحه بین کشورهاست ، گفت : هدف ما حل مسئله هسته ای بوده است.
وی گفت: ما نتایج را در چند روز گذشته دیدیم در آن جهت حرکت می کنیم و امیدوارم علاوه بر حل مساله هسته ای قدم های محکمی برای اعتماد ایرانیان برداریم، شروع خوبی بود.
ظریف خاطر نشان کرد: هدف اول حل مسئله هسته ای بوده است. من همیشه معتقدم که اگر قادر باشیم جلوی یک عمل غیرقانونی را بگیریم مهم است ، استفاده از زور برای تحریم دیگران که مدت های زیادی است روی میز قرار دارد غیر قانونی است.
وی ادامه داد: در رابطه با حقوق ما اگر معاهده منع تکثیر تسلیحات اتمی را بخوانید اشاره کرده به حقوق کشورها که می توانند در چارچوب ان پی تی غنی سازی کنند و دیگر کشورها باید به آن احترام بگذارند و بحثی را که در چند سال گذشته متمرکز بودیم این بوده که جامعه بین الملل این حق را به رسمیت بشناسد.
وزیر امور خارجه گفت : بر اساس ان پی تی جامعه بین المللی فکر می کند ما این حق را داریم به غنی سازی بپردازیم.
وزیر خارجه در پاسخ به اینکه گفته می شود در توافق ایران و 1+5 اشاره ای به حق غنی سازی نشده گفت: این حق نیازی به شناسایی مستقل ندارد برنامه هسته ای ایران صلح آمیز است و شناسایی در آن ماده آمده است.
وی در خصوص مخالفت های احتمالی عربستان و رژیم صهیونیستی و برخی دیگر با توافق ایران و 1+5 خاطر نشان کرد: این موافقت نامه در جهت حل مشکلی است که سایه خود را بر تمام دنیا و منطقه گذاشته است.من هیچ توجیهی برای مخالفت با حل این موضوع نمی بینم، ما معتقدیم منطقه ما و خلیج فارس اولویت ماست و آن اولویت حفظ خواهد شد و به همسایه های خود توضیح خواهیم داد.
وی تاکید کرد:همیشه همسایه های ما در اولویت خواهند بود.
ظریف همچنین در نشست خبری با خبرنگاران ایرانی بار دیگر تاکید کرد که طبق این توافقنامه هیچ یک از مراکز غنی سازی ایران تعطیل نخواهد شد، برنامه آب سنگین اراک با همین وضعیت کنونی ادامه می یابد، هیچ ماده ای از کشور خارج نمی شود و تمام مواد غنی شده در ایران می ماند.
وی همچنین خبر داد که طبق این توافق هیچ تحریمی اضافه نخواهد شد و تحریم های موجود به سمت کاهش پیش خواهد رفت.
به گفته وزیر امور خارجه با این توافق امکان دسترسی ایران به منابعی که به طور غیر قانونی سلب شده بود فراهم می شود و این روند بلافاصله بعد از اجرای توافقنامه که با فراهم شدن شرایط احتمالا دو تا سه هفته طول خواهد کشید، آغاز خواهد شد.
ظریف در بخش دیگری از سخنانش گفت: تمام اقداماتی که در مرحله اول اجرا خواهد شد اقدامات قابل بازگشت است و هر گونه بدقولی و نقض عهد با واکنش متقابل مواجه خواهد شد و امکان بازگشت وجود دارد.
وی افزود: البته ما از ساز و کار رسیدگی که در توافق دیده شده استفاده خواهیم کرد اما این بدان معنا نیست که ما در شرایطی باشیم که اگر طرف مقابل به تعهدش عمل نکرد موافقتنامه را یکطرفه اجرا کنیم.
وزیر امور خارجه ایران گفت: ما معتقدیم طرف مقابل تمام راه های غلط را امتحان کرد و امروز به این نتیجه رسید که از این پنجره ای که پس از انتخابات ریاست جمهوری اخیر در ایران باز شده، استفاده کند.
ظریف همچنین در پاسخ به سئوال خبرنگار مهر مبنی بر اینکه آیا ساختار حقوقی تحریمها تغییر کرده یا اقدامات کنونی موقت است، اعلام کرد که تحریم ها به سمت کاهش پیش می رود ، در سند به طور کامل ذکر شده است که برنامه غنی سازی به عنوان جزئی از هر راه حل به رسمیت شناخته شده است . در این سند کاملا ذکر شده است " حفظ برنامه غنی سازی ایران" و از طرف دیگر "رفع همه تحریم های دوجانبه چند جانبه و تحریم های بین المللی" به عنوان دو گام نهایی است .
وی در عین حال گفت که از هر دو طرف اقدامات قابل بازگشت است .
وزیر امور خارجه همچنین در پاسخ به خبرنگار مهر خبر داد که سند توافقنامه برای اطلاع عموم منتشر خواهد شد.
ظریف در پاسخ به سئوال دیگری مبنی بر اینکه روند کاهش تحریم ها به چه صورت خواهد بود، گفت:تحریم هایی مثل تحریم پتروشیمی، طلا و فلزات گرانبها و همچنین خودرو کاهش خواهد یافت و هر گونه تحریم جدیدی متوقف می شود به عبارت تحریم جدید ایجاد نخواهد شد و برخی تحریم ها افزایش پیدا نمی کند.
وزیر امور خارجه ادامه داد: منابع بانکی ایران که از گذشته محدود شده بودند در اختیار ایران قرار می گیرد و تحریم ها در سراشیبی قرار خواهد گرفت، ما در مسیری قرار گرفته ایم که این امید وجود دارد که تحریم ها به طور کامل برداشته شود.
خبرنگاری در مورد تعداد سانتریفیوژها و پروتکل الحاقی و نحوه اجرای آن پرسید که ظریف پاسخ داد: در مرحله نخست بحثی درباره پروتکل الحاقی نمی کنیم البته صحبت در این مورد منوط به نظر مجلس شورای اسلامی است و در مرحله نهایی هم بحث در مورد پروتکل الحاقی را موکول به تصمیم مجلس می دانیم. در مرحله اول همکاری ها با آژانس ادامه می یابد و برخی نگرانی ها رفع می شود.
ظریف گفت: هفته گذشته با امضای توافقنامه ای که با آژانس بین المللی انرژی اتمی داشتیم همکاری را مرحله به مرحله شروع کردیم، در واقع در ادامه این روند در مرحله اول بسیاری از مشکلات برای نقل و انتقال پول ایران و همچنین بیمه نفتکش های نفت ایران کاسته خواهد شد.
وی گفت: در حوزه نطنز و فردو شمار سانتریفیوژها باقی خواهد ماند و مواد 5 درصد ما حفظ خواهد شد همچنین به غنی سازی 20 درصد برای رآکتور تحقیقاتی تهران نیاز داریم که این روند هم بر اساس برنامه هایی که داشته ایم، ادامه پیدا خواهد کرد.
وزیر امور خارجه در پاسخ به این سئوال که آیا تحریم بانک ها به کلی رفع خواهد شد و آیا در مذاکرات در خصوص بحران سوریه و بحرین گفتگویی شد، گفت: مذاکرات منحصر به بحث هسته ای بوده و همان طور که گفتم تحریم های بانکی در بسیاری از موارد که فشارهایی در حوزه معاملات بانکی به ایران وارد می شد کاسته خواهد شد و در برخی موارد امکان نقل و انتقال پول ایران فراهم می شود. ظرف دو سه هفته تا شروع سال نو مسیحی این برنامه ها اجرایی می شود.
ظریف در پاسخ به سئوال خبرنگاری در مورد اظهارنظر مقامات آمریکایی نسبت به مذاکرات، گفت: آنچه مهم است این است که به سمت حل مشکل پیش برویم، اینکه اظهارنظرهایی می شود فراموش نکنیم تاریخ پرتنشی با ایالات متحده آمریکا داشته ایم و داریم. مردم ما اعتمادی به دولت آمریکا ندارند و ضرورت دارد که دولت آمریکا تلاش کند به این بی اعتمادی دامن نزند.
وی تاکید کرد: زمان امتحان فرا رسیده است، این فرصتی برای غرب است که اعتماد مردم ایران را به خود جلب کند و در این میان آمریکا هم برای جلب اعتماد مردم تلاش کند، اگر به منافع خود فکر می کنند اما اگر به دنبال سیاست های گذشته باشند نباید انتظار تغییر زیادی داشته باشند. اگر قدرت ایران در منطقه و دنیا می بینند باید به گونه ای رفتار کنند به سوی حل مشکل پیش برویم. مردم ایران مردم سربلندی هستند و ایستادگی کرده اند، امروز این ایستادگی به نتیجه رسیده است و کسانی که می گفتند یک سانتریفیوژ نباید در ایران بچرخد امروز پذیرفته اند که هر راه حلی با وجود برنامه هسته ای ایران قابل طرح است و هیچ برنامه ای متوقف نمی شود.
وزیر خارجه ادامه داد: این دستاورد ماحصل مقاومت مردم ایران است، ما از نظر فنی کار کردیم، آنچه ما را به اینجا رساند نتیجه مقاومت مردم است که مردم نیز نباید آن را دست کم بگیرند. این مسیر شروع پایان یک بحران است، مردم با مقاومت نشان دادند تحریم و فشار راه به جایی نمی برد و دنیا ناگزیر خواهد شد با مردم ایران از در تکریم و احترام گفتگو کند.
متن کامل توافقنامه
در این توافقنامه آمده است: فعالیت در سایتهای هستهیی اراک نطنز و فردو به شکل کنونی ادامه پیدا خواهد کرد و تحریمها افزایش نخواهد یافت.
درک گامهای اولیه در زمینه برنامه هستهیی ایران
در این تفاهمنامه که به امضاء طرفین رسیده به نقل از گروه 1+5 (آمریکا، انگلیس، آلمان، فرانسه، روسیه و چین به کمک اتحادیه اروپا) با بیان اینکه در مذاکرات جدی و اساسی با ایران با هدف رسیدن به یک راه حل دیپلماتیک و قابل راستیآزمایی که مانع دستیابی ایران به یک سلاح هستهیی میشود، شرکت داشتهاند، آمده است: رییسجمهور اوباما با صراحت گفته است که دستیابی به یک راه حل صلحآمیز که ایران را از رسیدن به بمب هستهیی بازدارد به نفع منافع ملی آمریکاست.
این ادعا در متن آنچه منتشر شده آمده است که «امروز ایران و گروه 1+5 به مجموعهای از درکهای اولیه رسیدند که پیشرفت برنامه هستهیی ایران را متوقف میکند و آن را از نظر جنبههای کلیدی عقب میراند.
اینها اولین محدودیتهای معناداری است که ایران پس از نزدیک به یک دهه در زمینه برنامه هستهییاش پذیرفته است.»
1+5 معتقدند: گام شش ماهه اولیه شامل محدودیتهای قابل توجه برای برنامه هستهیی ایران است و به مهمترین نگرانیهای ما از جمله در زمینه تواناییهای غنیسازی ایران، ذخایر اورانیوم غنیشده، تعداد و تواناییهای سانتریفیوژهایش و توانایی ایران برای تولید پلوتونیوم در سطح تسلیحاتی با استفاده از رآکتور اراک میپردازد. مصالحاتی که ایران متعهد شده است به عنوان بخشی از این گام اولیه انجام دهد علاوه بر آن شفافیت بیشتر و نظارتهای سرزدهتر برنامه هستهییاش را در اختیار ما قرار میدهد.
مذاکره کنندگان با ایران در متن توافقنامه منتشر شده آورده اند: در گذشته این نگرانی مطرح شده بود که ایران از مذاکرات برای خرید زمان به منظور پیشبرد برنامه هستهییاش استفاده خواهد کرد. این اقدامات گام اولیه اگر با یکدیگر اتخاذ شود کمک میکند که ایران نتواند از پوشش مذاکرات برای تداوم پیشبرد برنامه هستهییاش در مدتی که ما درباره یک راه حل درازمدت و جامع که همه نگرانیهای جامعه بینالمللی را برطرف میکند مذاکره میکنیم، استفاده کند. در ازای آن و به عنوان بخشی از این گام اولیه، گروه 1+5 لغو تحریمهای محدود، موقتی، هدفمند و قابل بازگشتی را به ایران ارایه می کند. ساختار این لغو تحریمها طوری است که بخش اعظم رژیم تحریمها از جمله ساختار تحریمهای کلیدی نفت، بانکداری و مالی در جای خود باقی میماند. گروه 1+5 به اعمال شدید این تحریمها ادامه خواهد داد. اگر ایران به تعهداتش عمل نکند، ما لغو تحریمهای محدود را لغو خواهیم کرد و تحریمهای اضافی به ایران اعمال میکنیم.
گروه 1+5 و ایران علاوه بر آن درباره پارامترهای کلی یک راه حل جامع که برنامه هستهیی ایران را در درازمدت محدود خواهد کرد، تضمینهای قابل راستیآزمایی مبنی بر ماهیت منحصرا صلحآمیز فعالیتهای هستهیی ایران به جامعه بینالمللی ارایه خواهد کرد و اطمینان حاصل میکند که هرگونه تلاشی از جانب ایران برای دنبال کردن سلاح هستهیی بلافاصله تشخیص داده خواهد شد، گفتوگو کردند.
مجموعه درکها علاوه بر آن شامل اذعان ایران به این است که باید به همه قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل و همینطور مسائل گذشته و حال مربوط به برنامه هستهیی ایران که توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی مشخص شده است بپردازد. این شامل حل سوالات مربوط به ابعاد نظامی احتمالی در برنامه هستهیی ایران از جمله فعالیتهای ایران در پارچین است.
به عنوان بخشی از یک راه حل جامع، ایران علاوه بر آن کاملا به وظایفش تحت معاهده منع گسترش تسلیحات هستهیی (انپیتی) و وظایفش در قبال آژانس عمل کند. در زمینه یک راه حل جامع، تا زمانی که همه چیز مورد توافق قرار نگیرد، توافقی حاصل نمیشود. به طور خلاصه این گام اولیه تا شش ماه اعتبار دارد و یک وضعیت نهایی قابل پذیرش برای آمریکا یا شرکای ما در گروه 1+5 به حساب نمیآید.
بر اساس توافقنامه منتشر شده از سوی 1+5:
ایران متعهد شده است که غنیسازی بالاتر از 5 درصد را متوقف کند و ارتباطات فنی لازم برای غنیسازی بالای 5 درصد را برچیند.
ایران تعهد کرده است که همه ذخایر اورانیوم غنی شده تا نزدیکی 20 درصد خود را پیش از به پایان رسیدن فاز اولیه به زیر 5 درصد تضعیف کند و یا به شکلی تبدیل کند که برای غنیسازی بیشتر مناسب نیست.
ایران متعهد شده است که پیشرفت توانایی غنیسازیاش را متوقف کند.
هیچگونه سانتریفیوژ نسل بعدی برای غنیسازی اورانیوم نصب نکند یا از آنها استفاده نکند.
تقریبا نیمی از سانتریفیوژهای نصب شده در نطنز و سه چهارم سانتریفیوژهای نصب شده در فردو را به کار نیندازد؛ طوری که نتوان از آنها برای غنیسازی اورانیوم استفاده کرد.
تولید سانتریفیوژش را به تعدادی که برای تعویض ماشینهای خراب شده لازم است محدود کند؛ طوری که ایران نتواند از این شش ماه برای جمعآوری سانتریفیوژها استفاده کند.
ایران متعهد شده است که ذخایر اورانیوم با غنای پایین 3/5 درصد خود را افزایش ندهد، طوری که میزان آن در پایان شش ماه نسبت به آنچه در آغاز (این مدت زمانی) داریم بیشتر نشود و هرگونه اورانیوم غنی شدهی 3/5 درصدی که به تازگی غنیسازی شده به اکسید تبدیل شود.
ایران متعهد شده است که فعالیتهایش در اراک را بیشتر از این پیش نبرد و پیشرفت در زمینه مسیر پلوتونیوم را متوقف کند.
ایران متعهد شده است که رآکتور اراک را راهاندازی و سوختگذاری نکند و تولید سوخت برای رآکتور اراک را متوقف کند. سوخت رآکتور اراک را بیشتر از این آزمایش نکند. هیچیک از قطعات اضافی رآکتور در اراک را نصب نکند. سوخت و آب سنگین را به سایت رآکتور منتقل نکند. تاسیساتی که قابلیت بازفرآوری داشته باشد، نسازد.
ایران بدون بازفرآوری نمیتواند پلوتونیوم را از سوخت مصرف شده جدا کند.
شفافسازی بیسابقه و نظارت سرزده روی برنامه هستهیی ایران
ایران متعهد شده است که:
دسترسی روزانه به نطنز و فردو را در اختیار بازرسان آژانس قرار دهد. این دسترسی روزانه به بازرسان اجازه میدهد که تصاویر دوربینهای امنیتی را بررسی کنند تا از نظارت جامع مطمئن شوند. این دسترسی اجازه شفافیت بیشتر در زمینه غنیسازی را در این سایتها میدهد و زمان تشخیص هرگونه خودداری از پایبندی (نسبت به تعهدات) کوتاهتر میکند.
دسترسی به تاسیسات مجموعه سانتریفیوژها را برای آژانس فراهم کند.
دسترسی به تاسیسات تولید و انبار قطعات گردانندهی سانتریفیوژها را برای آژانس فراهم کند.
دسترسی به معادن و کارخانههای تولید اورانیوم را برای آژانس فراهم کند.
دسترسی به اطلاعات طراحی رآکتور اراک را که از مدتها پیش خواستار آن بودیم فراهم کند. این اقدام، اطلاعاتی بسیار مهم را درباره این رآکتور که پیش از این در دسترس قرار نداشت، ارایه میکند.
دسترسی بیشتری به رآکتور اراک را برای بازرسان فراهم کند.
برخی دادهها و اطلاعات کلیدی که در پروتکل الحاقی توافقنامه پادمانی آژانس بینالمللی انرژی اتمی و کد اصلاح شده 3/1 به آن اشاره شده است، ارایه کند.
مکانیزم راستیآزمایی
از آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواسته میشود که بسیاری از این گامهای راستیآزمایی را که در راستای نقش این سازمان در زمینه بازرسیها در ایران است، انجام دهد. علاوه بر آن گروه 1+5 و ایران نسبت به برقراری یک کمیسیون مشترک برای همکاری با آژانس به منظور نظارت بر اجرا و حل مسائلی که ممکن است پیش آید متعهد شدهاند.
این کمیسیون مشترک علاوه بر آن با آژانس برای تسهیل رفع نگرانیهای حال و گذشته در زمینه برنامه هستهیی ایران از جمله گام نظامی احتمالی برنامه هستهیی ایران و فعالیتهای ایران در پارچین، کار میکند.
لغو محدود، موقتی و قابل بازگشت تحریمها
در ازای این گامها، گروه 1+5 لغو تحریمهای محدود، موقتی، هدفمند و قابل بازگشتی را ارایه میکند و در عین حال بخش اعظم تحریمهایمان از جمله ساختار تحریمهای نفتی، مالی و بانکداری را حفظ میکنیم. اگر ایران به تعهداتش عمل نکند، لغو تحریمها را لغو میکنیم. گروه 1+5 به طور مشخص متعهد شده است که:
به مدت شش ماه، اگر ایران به تعهداتش تحت این توافق عمل کند، تا جایی که تحت سیستمهای سیاسیشان امکانپذیر باشد تحریمهای هستهیی جدیدی را اعمال نکنند.
برخی تحریمها در زمینه طلا و فلزات گرانبها، بخش خودروسازی ایران و صادرات پتروشمی ایران را به حالت تعلیق درآورد و احتمالا حدود 1/5 میلیارد دلار درآمد را در اختیار ایران قرار دهد.
مجوز بازرسیها و تعمیرات مرتبط با ایمنی در داخل ایران را برای برخی خطوط هوایی خاص ایرانی بدهد.
اجازه دهد که خرید نفت ایران در سطح فعلی که به نحو قابل توجهی کاهش یافته است یعنی سطوحی که 60 درصد کمتر از دو سال پیش است باقی بماند.
در مدتی که ایران به تعهداتش عمل میکند، 4/2 میلیارد دلار از این فروشها اجازه پیدا میکند در اقساط به ایران انتقال یابد.
اجازه دهد که 400 میلیون دلار به صورت کمکهای تحصیلی دولتی از صندوقهای ایرانی محدودی مستقیما به موسسات آموزشی شناخته شده در کشورهای ثالث انتقال یابد تا هزینههای تحصیلی دانشجویان ایرانی تسویه شود.
تعاملات انساندوستانه
تعاملات انساندوستانه که طبق قانون آمریکا اجازه آن داده شده است را تسهیل بخشند. تعاملات انساندوستانه با صراحت از تحریمهای کنگره مستثنی قرار داده شده است تا این کانال، دسترسی به هیچگونه منبع جدید درآمدی را در اختیار ایران قرار ندهد. تعاملات انساندوستانه، تعاملات مربوط به خرید غذا، کالاهای کشاورزی، دارو، ابزارآلات پزشکی توسط ایران است؛ ما علاوه بر آن معاملات مربوط به هزینههای پزشکی را که در خارج از کشور به وجود آمده است تسهیل میبخشیم. ما این کانال را برای نفعرسانی به مردم ایران برقرار خواهیم کرد.
مدنظر قرار دادن لغو محدود تحریمها
به طور کلی حدود 7 میلیارد دلار حاصل از لغو تحریمها بخش کوچکی از هزینههایی است که ایران در مدت زمان این فاز اولیه تحت تحریمهایی که در جای خود باقی خواهد ماند دریافت خواهد کرد. دسترسی به بخش اعظم داراییهای خارجی ایران که حدود 100 میلیارد دلار است به واسطه تحریمها امکانپذیر نیست یا محدود است.
در شش ماه آینده فروش نفت خام ایران نمیتواند افزایش یابد. تحریمهای نفتی به تنهایی در مقایسه با آنچه ایران در یک دوره شش ماهه در سال 2011 یعنی پیش از اجرایی شدن این تحریمها به دست آورد، باعث از دست رفتن حدود 30 میلیارد دلار درآمد توسط ایران میشود که حدود 5 میلیارد دلار در ماه است. اگرچه ایران اجازه دسترسی به 4/2 میلیارد دلار از درآمدهای نفتیاش را خواهد داشت، حدود 15 میلیارد دلار از درآمدهایش در طول این مدت به حسابهای مسدود شدهاش در خارج از کشور ریخته خواهد شد. به طور خلاصه ما انتظار داریم که موجودی پول ایران در حسابهای مسدود شدهاش در خارج از کشور تحت مفاد این توافق افزایش یابد، نه کاهش.
گروه 1+5 با تاکید بر «حفظ فشار اقتصادی به ایران و حفظ ساختار تحریمهایشان» آوردهاند: در طول فاز اولیه، ما به اعمال شدید تحریمهایمان علیه ایران از جمله اتخاذ اقدامات علیه کسانی که سعی میکنند از تحریمهایمان اجتناب کنند یا آنها را دور بزنند ادامه خواهیم داد. تحریمهایی که روی فروش نفت خام تاثیر میگذارند همچنان به دولت ایران فشار وارد خواهند آورد.
1+5 در توافقنامه منتشر شده مدعی شده اند: ما در همکاری با شرکای بینالمللیمان فروش نفت ایران را از 2/5 میلیون بشکه در روز در اوایل سال 2012 به یک میلیون بشکه در روز در مرحله کنونی رساندهایم و توانایی فروش تقریبا 1/5 میلیون بشکه در روز را از ایران گرفتهایم. یعنی از دست رفتن بیش از 80 میلیارد دلار از اوایل سال 2012 که ایران هرگز نمیتواند آن را جبران کند. تحت این گام اولیه، ممنوعیت فروش نفت خام به اتحادیه اروپا در جای خود باقی خواهد ماند و فروش نفت ایران به حدود یک میلیون بشکه در روز محدود خواهد شد که موجب میشود ایران هر ماه 4 میلیارد دلار بیشتر را در زمینه فروش نفت از دست بدهد.
تحریمهایی که روی صادرات کالاهای نفتی به ایران تاثیر میگذرارد که باعث از دست رفتن میلیاردها دلار درآمد میشود، در جای خود باقی خواهد ماند.
بخش اعظم حدود 100 میلیارد دلار ایران که در منابع ارزی خارجی این کشور قرار دهد طبق تحریمها همچنان خارج از دسترس یا محدود است.
بخشهای مهم دیگر رژیم تحریمهای ما در جای خود باقی میمانند، از جمله:
تحریمها علیه بانک مرکزی ایران و حدود 24 بانک ایرانی مهم و موسسات مالی دیگر؛
تحریمهای ثانویه، به موجب قانون تحریمهای جامع ایران، پاسخگویی و بیبهرهسازی (CISADA) و برخی قوانین دیگر، علیه بانکهایی که با افراد و موسسات تحریم شده توسط آمریکا تعامل تجاری دارند.
تحریمها علیه کسانی که دامنه گستردهای از دیگر خدمات مالی مانند انواع مختلف بیمه را به ایران ارائه میکنند؛ و دسترسی محدود شده به سیستم مالی آمریکا همه تحریمهای مربوط به ششصد شخص و موسسه که به خاطر حمایت از برنامه هستهیی و موشک بالستیک ایران هدف قرار داده شدند، در جای خود باقی خواهد ماند.
تحریمها علیه سرمایهگذاریهای درازمدت و ارائه خدمات فنی به بخش انرژی ایران در جای خود باقی خواهد ماند.
تحریمها علیه برنامه نظامی ایران در جای خود باقی خواهد ماند.تحریمهای گسترده آمریکا علیه تجارت با ایران در جای خود باقی خواهد ماند و جلوی دسترسی ایران به هرگونه تعاملی با بزرگترین اقتصاد جهان را خواهد گرفت.
همه تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل در جای خود باقی خواهد ماند.
همه تحریمهای هدفمند ما در رابطه با حمایت ایران از تروریسم، نقش بیثباتکننده ایران در بحران سوریه و سابقه بد حقوق بشرش در میان نگرانیهای دیگر در جای خود باقی خواهد ماند.
یک راهحل جامع
در فاز اولیه شش ماهه، گروه 1+5 درباره محتوای یک راهحل جامع مذاکره خواهد کرد. تا اینجا خطوط پارامترهای کلی راهحل جامع گامهای ملموسی را ترسیم میکند که به جامعه بینالمللی اطمینان میدهد که فعالیتهای هستهیی ایران منحصرا صلحآمیز خواهد بود. در رابطه با این راهحل جامع: هیچگونه توافقی در زمینه راهحل جامع صورت نمیگیرد، تا زمانی که موافقت در زمینه همه چیز حاصل شود. در شش ماه آینده ما تشخیص خواهیم داد که آیا راهحلی که به ما اطمینان کافی دهد که برنامه هستهیی ایران صلحآمیز است وجود دارد یا خیر؟ اگر ایران نتواند نگرانیهای ما را حل کند، ما آمادهایم که تحریمها و فشار را افزایش دهیم.
نتیجهگیری:
به طور خلاصه این گام اولیه به نوبه خود پیشرفت بسیار زیادی است. بدون این توافقنامه مرحلهای ایران میتواند چرخش هزاران سانتریفیوژ دیگر را آغاز کند. میتواند سانتریفیوژهای نسل جدید را که مدت زمان فوران (اشاره به رسیدن ایران به آنچه غرب توانایی ساخت سلاح هستهیی میکند) را کوتاهتر میکند، نصب کند.
میتواند راکتور آب سنگین اراک را سوختگذاری و راهاندازی کند. میتواند ذخایر اورانیوم 20 درصدی خود را از آستانه اورانیوم لازم برای ساخت بمب فراتر ببرد. ایران تحت شرایط درک گام اولیه هیچ یک از این موارد را نمیتواند انجام دهد.
علاوه بر آن بدون این رویکرد مرحلهای، ائتلاف تحریمهای بینالمللی تضعیف خواهد شد، زیرا ایران این استدلال را برای جهان مطرح خواهد کرد که درباره رسیدن به یک راهحل دیپلماتیک جدی بود و ما نبودیم. در آن صورت نمیتوانستیم شرکایمان را در زمینه عمل مهم اعمال تحریمهایمان با خود همراه کنیم. ما با این گام اولیه برنامه هستهیی ایران را متوقف میکنیم و به عقب میرانیم و یک گزینه مشخص را در اختیار ایران قرار میدهیم؛ به تعهداتش عمل کند و با حسن نیت برای رسیدن به یک توافق نهایی مذاکره کند یا کل جامعه بینالمللی با انزوا و فشار بیشتر واکنش نشان خواهد داد.
مردم آمریکا یک راهحل صلحآمیز و پایدار را که مانع دستیابی ایران به سلاح هستهیی شود و رژیم منع اشاعه جهانی را تقویت کند ترجیح میدهند.
این راهحل پتانسیل تحقق این هدف را دارد. آمریکا از طریق دیپلماسی قاطع و اصولی نقش خود را برای تحقق صلح بیشتر، امنیت و همکاری در میان کشورها ایفا خواهد کرد.
